|
NZUO LYA MAPAPILO
NYI KUSAKULA TCHA KUTESA
MUKANDA UA MUTCHIFUTCHI
TCHESWE YA KUSAKULA TCHA ATHU ESWE
Yakudaptala nyi kuilhinga ku Asembeleia
Yeswe mu Kuthunga 217 A (III) ya 10 ya Dezembro ya 1948
Kuputhuka
Hakukonsiderala ngwo kunyinguika ya vumbi
ya kusa ha usoko eswe nyi kusakula jhó jhimuwikha
Jakulinga ye fundamentu ya kulenguluka
ya ululi ya zango mutchifutchi ;
Hakukonsiderala ngwo kanyinguikine , kupala
tcha kusakula tcha athu, yatuala ku yuma yipe ize ya kuasunga
mu mana jha atu nyi maliji jha tchifutchi chize atu eswe etche
alingue, ahanjike ,atayze, hanga atchine mu lamba, ya isako
ngue yuma yatamba kukaula athu eswe.
Hakukonsiderala ngwo tchatamba kufunga
tche kusakula tcha athu ha imwe regime ya kusakula, hanga
athu atchine kulinga ize azanguile,mu kutchina, ha kuhiluka
ya yuma yipe nyi matamiso;
Hakukonsiderala ngwo tchatamba kukuasa
kukolesa wue usepha hali ifuchi;
Hakukonsiderala ngwo, ha mukanda, wua
athu jha ifutchi alikuata kanambe, nawa, ngwo ufulhelo wuo
ha kusakula tcha athu, ha vumbi lia athu eswe, ha kulifa ya
kusakula jha malunga nyi mapwo mba yaha yuma yakulinga ha
kukuasa yuma inende heswe nyi kulinga yuma yipema ha muono
hua mutchima tcha kulenguluka tchinene;
Hakukonsiderala ngwo mavungo akwo halithunjika
alueze, kulikuasa nyi akuakululieka ifutchi ya linunga, lie
vumbi lia mutchifutchi nyi zango lha kusakula tcha athu nyi
kukola tcha kulenguluka;
Hakukonsiderala ngwo kupwa tchimuikha
tcha kusakula nyi kulenguluka ye ya ulemo inene hanga ahane
kuuaha ya lhitayza tchatcho:
Ye Asembeleia Yeswe
Hakusa ye declaraçao ya mutchifutchi
tcheswe ya kusakula tcha athu ngwe ipema uikha ha kuheta kuli
athu eswe ku ifutchi yeswe, hangta athu eswe nyi jhe milimo,jipwe
mu espiritu, alikolueze, ku ulongueso ua vumbi ya kusakula
nyi kutuaka, kuluthue mu membo nyi kusuku, tche kunyinguika
tcha kusa yuma kuswe nyi zango hali athu jha mue muihunda
hakamuihi, tchize ngue yfutchi aysa hali akua ululi.
SHIMBI YA 1º
Athu eswe kakusemuka ngwe akwo, ku vumbi
nyi hakusakula.Kali nyi mana,mba mahasa kulinga umwu hali
mukwo nyi espiritu ya kuli kuasa.
SHIMBI YA 2º
Athu eswe mahasa kulinga yuma anazangue
nyi kusakula ha yno declaraçao,kanda alinga katonde
hali athu a ku mavungu ekha,hanjhi ha malunga nyi mapwo, ha
malinji,ha ngueleja,ha politica nyi hayuma ikuo,ha mumaihunda,ha
upite, ha kusemuka nyi hesuaho.
Ha tchotcho ketchi kulinga nyi umwu katonde
ha kuputuka ku shimbi,ya nguvulu,ululi,hanji yfutchi ikuo
tchipwe kuze a semukine muthu ,tchipwe tchifutchi tcha lihandununa,ha
kutuama ukawo hanji ha umue nguvulu.
SHIMBI YA 3º
Muthu muswe mahasa kusakula muono,liberdade
nyi kulifunga.
SHIMBI YA 4º
Nyi umwe ketchi kapua kapinji,hanji kulinguila,
upinji nyi kutalatala ya tupinji hali yuma,ka ku akanjisa.
SHIMBI YA 5º
Nyi umue ketchi kulituala ha lamba nyi
kumu talatala tchipi hitcha uthu ko.
SHIMBI YA 6º
Athu eswe mahasa kusakula, ha kunyinguika
ha yhela yeswe ya athu a ululi.
SHIMBI YA 7º
Eswe amuikha hakutuala ha shimbi, hi nyi
katonde ko, mahasa kusakula, apue nyi kufunga shimbi. Eswe
masakula kufunga tchalifa hali tchesuetcho kutalatala mutchi
handununa ha tchuma tcheswe, akautuala ha tchesuatcho kutala
tala tcha lamba.
SHIMBA YA 8º
Muthu mueswe mahasa kusakula hanga atuale
kuli akua ululi, uaze analingue yuma ku ya pemene ku meso
ja nguvulu akua shimbi.
SHIMBI YA 9º
Nyi umue ketchi kumusa mu mulonga hanjhi
mu phoso.
SHIMBI YA 10º
Muthu mueswe mahasa kusakula, kulifa nyi
akuo,yuma atela aylueze kuli akua ululi uaze keshi masepha,
hanga atale ku yuma yenyi ,hanga aytangue ngue tchize shimbi
inambe.
SHIMBI YA 11º
1.Muthu mueswe mamba nguo yuma ypi alinga,nyi
kaylinguile, mahasa kuita hanga amufungue nyi afuphe ndo muze
mamona yoze uailinga.
2.Nyi umwe ketchi kamuambungona ku yuma
analhingue, nyi kuyapemene mu tchihunda hanjhi mu yfutchi.Tchizetchene,ketchi
kamusa mulonga ulemu ngue muze alinganga yuma.
SHIMBI YA 12º
Nyi umue keshi kamunjila mu muono uenyi,
mu usoko,hanji mu nzuo,hanji mikanda,naua kumuihia vumbi.Ha
yuma yatcho, athu eswe kali nyi akua ululi afungue.
SHIMBI YA 13º
1.Muthu muesue mahasa kusakula kuze anazangue
kusa nzuo lienyi.
2.Muthu muesue mahasa kuetcha tchifutchi
tchenyi, nyi muze athunga,mba mahasa kuhiluka nawa mu tchifutchio
tchenyi.
SHIMBI YA 14º
1.Muthu muesue muze mamukaula,mahasa kufupha
yfutchi yekha hanga athungue ko.
2.Kusakula tchatcho, kanda atchimona ngue
kalinga tchipi ku meso ja manguvulu.
SHIMBI YA 15º
1.Muthu muesue mahasa kupua vungu lienyi.
2.Nyi umue ketchi kumuamba nguo hanga
atchine kupua nyi vungu liekha.
SHIMBI YA 16º
1.Tchize ha miaka ytangu, lunga nyi pfwo
,mahasa kulimbata nyi kuthunga usoko,ketchi kunyonga ku vungu
hanjhi mavungu nyi ngeleja.Muze alhimbata ndo muze malhilakula
eswe mahasa kusakula.
2.Umbatchiso ketchi ku ulinga nyi akua
kulimbata kazanguile.
3.Usoko ue uahianamu yfutchi,no mahasa
kusakula yoze mafunga mu unguvulu.
SHIMBI YA 17º
1.Muthu muesue, ukhauenyi hanjhi nyi akuo,mahasa
kupua nyi upite.
2.Nyi umue ketchi kumuambila upite uenyi.
SHIMBI YA 18º
Muthu muesue mahasa kusakula nyi ku nyonga,
ha ngueleja;mahasa kuya ku ngueleja yekha,hanji ahanjike tcheka
hakutuala ku ngueleja,ukhauenyi hanji nyi akuo,halhi athu
eswe nyi ha ukhauenyi,ha ku ulongueso,ha kulinga,ha maliji
nyi imbanda.
SHIMBI YA 19º
Muthu muesue mahasa kusakula yze mamba,
yze anzajangue,inambe nguo ketchi kumuamba tchipi ku yze anyonga,nyi
kumufupha,hanga atambule utelumuno.
SHIMBI YA 20º
1.Muthu muesue mahasa kusakula nyi yoze
malinunga alhingue yuma ypema.
2.Nyi umue ketchi kumunumguisa kuli akuo
nyi kazanguile.
SHIMBI YA 21º
1.Muthu muesuawo,mahasa kupua kulutue
lia milhimo ja mu tchifutchi tcheny,tchipue muene hanji uaze
matongola.
2.Muthu muesue mahasa kupua, ngue akuo,ha
milimo ya athu eswe mu tchifutchi tchenyi.
3.Ndo athu eswe apue kanaua,mba hanga
ahase ku tongola yoze mapua nguvulu, muze ma tongola mu tukueji
ha tukuji,kuli eswe,ngue tchize shimbi inambe.
SHIMBI YA 22º
Muthu muesuawo, mahasa kupua nyi ukuaso
ua nguvulu,mahasa kuita anyinguike ha kutuala ku upite,ha
ku ndako,tchatamba kutatamisa akua kukuasa yfutchi,ha ukuaso
ua akua kulinga nyi yuma ylhi mu yfutchi.
SHIMBI YA 23º
1.Muthu muesue, mahasa ku kilhikita,nyi
yze azanga ha milhimo nyi ha kutchina kupua nayo.
2.Eswe mahasa kupua nyi milhimo nyi ufeto
ngue akuo.
3.Yoze uakilhikita ndo mamufeta hanga
eva kuwaha,hanga usoko jenhi atuame kanaua,nyi afungue ku
yuma ykuo yeswe.
4.Muthu muesue mahasa kuputhuka nyi athu
akuo, mazuwo hanga atalhile yuma yo.
SHIMBI YA 24º
Muthu muesue mahasa kusakula nyi kuhuima,
hanji nyi kutchina kukilikita,welo ndo mamufeta mumu kanahuimi.
SHIMBI YA 25º
1.Muthu muesue ndo mapua nyi muono upema,mba
ahase kuhinduka hamuikha nyi usoko,tcha tamba ha kutuala ku
kulha , kuku zala,ku upombelo,ku mandotolo nyi naua ha milhimo
ya akua kukuasa,nyi kakilhikithile tchatamba kuakuasa,ku ikola,nyi
uafisa lunga,ha ushinakaji nyi ha yuma ykuo yze ketshi kuhasa
kulhinga.
2.A naye nyi ana ndo makuasa. Tuanuke
eswe,asemuka mu tchima hanji kusuku lia atato,no ndo kua kuasa.
SHIMBI YA 26º
1.Muthu muesue ndo kumulonguesa.Kulhilonguesa
tchatamabile ku tchifeta,mumu tchatamba eswe kunyinguika.
Ndo manyinguika eswe.kulhilonguesa tchikuo tcha kueswe; Ndo
kulhilonguesa nyi tatchi mba uaze anazangue ahase kulhi ndotolala.
2.Kulonguesa tchatela muthu nyi muthu,wuelo
ndo kulhikolueza mba hanga ahase kunhingueka,apue masepha
nyi mavungu akuo hanjhi kaua ngueleja,nyi naua ha kutuala
kuluthue zango mu mavungu eswe.
3.A tato e masakula nyi ananyinguika,
tchize malonguesa ano.
SHIMBI YA 27º
1.Muthu muesue mahasa kusakula yze malhinga
ha kutuala ku ndako ja mu maihunda,nyi ku kuasa hanga tchi
futchi tchilhingue yuma ypema.
2.Eswe mahasa kusakula yze ya tamba kukaula
nyi yze malhinga ngue akua mana,hanjhi akua kuimba nyi kusoneka.
SHIMBI YA 28º
Muthu muesue mahasa kuthumina,mu tchihunda
nyi mu yfutchi,yno shimbi muy hasa kutuala ha uthulhikilo
ua yno papilo.
SHIMBI YA 29º
1.Muthu muesue ndo malhinguila tchihunda,nekha
ketchi kulhinga kuekha hanga atuale vumbi lia jina lienyi.
2.Ha kulhinga yno yuma nyi umue kaso kupuako
hanji ha shimbi jize makaula hanga alhingue yuma tchize tcha
tamba mba hapue vumbi hali eswe,ha kutuala kulhi yesue nyi
eswe atuame kanawa.
3.Ha tchuma tchesuatcho tcha kusakula
nyi kulhinga yeswe, kanda nukalhinga yuma yekha yze mavungu
alikuata kazanguile.
SHIMBI YA 30º
Nyimwe yuma ya muno mu kuambila ketchi
ka ytesa nyi mu mayhunda yesuayo, muusoko hanjhi umuwikha
kalhi nyi thajhi ja kuhana milhimo yesuayo hanjhi ha kulhinga
yesuayo yuma ya kupupa tche kusakula tcha athu anambe akuno.
|